Stéphane Ogier (Côte-Rôtie): ‘Concentratie draait voor mij niet om kracht maar om finesse’

Côte-Rôtie rockstar (niet mijn woorden, maar die van Robert Parker – ik zou hem omschrijven als een opvallend coole, bevlogen en in meerdere opzichten knappe en succesvolle wijnmaker) Stéphane Ogier: nog geen 40 jaar oud, maar al vanaf zijn 16e actief in de wijnmakerij en inmiddels in bezit van 17 hectare eerste klas wijngaarden rondom zijn geboortegrond. Een grootgrondbezitter dus – die wijnen maakt die honderden euro’s kosten bovendien–, maar dan wel een die keihard werkt, ook in de wijngaard. Dat krijg je met zo’n passie… Hij was niet te beroerd om op een zaterdag tijd in te ruimen voor een tour door de cave met proeverij, die uiteindelijk 3 uur zou duren… In een kelder vol Côte-Rôtie en Condrieu vergeet je inderdaad heel gemakkelijk de buitenwereld – en de tijd.

Côte-Rôtie: de grote liefde van Stéphane Ogier

De 11 hectare (van de 17) die zich in de noordelijke Rhône bevinden, liggen in Côte-Rôtie, maar bijvoorbeeld ook in het naburige Condrieu, bij Saint-Joseph en in het 10 km boven Côte-Rôtie gelegen upcoming Seyssuel. Vader en zoon Ogier kochten rond 2010 ook nog 6 hectare wijngaard in de Zuid-Rhône: in Plan de Dieu, tussen Châteauneuf-du-Pape en Gigondas en behorend tot de appellation Côtes du Rhône-Villages. Hiervan maakt Stéphane de grenache-blend ‘Le Temps Est Venu’, een naam die verwijst naar dit lang voorbereide project en de lange zoektocht naar een geschikte wijngaard in de zuidelijke Rhône. Hier is overigens ook een ander Domaine Ogier actief, met wie Stéphane Ogier liever niet verward wil worden. Zeker niet nu dat grote domaine uit het zuiden ook begonnen is met het produceren van een Condrieu en een Côte-Rôtie in het noorden…

Omcirkeld: Plan de Dieu (AOC Côtes du Rhône-Villages, Zuid-Rhône), waar Domaine Ogier ook 6 hectare wijngaard bezit

Stéphane Ogiers bezit in de AOC Côte-Rôtie is verspreid over 18 verschillende lieux-dits. Binnen de appellation bevinden zich maar liefst 73 in kaart gebrachte lieux-dits (die vaak samenvallen met de wijngaardnamen), vaak maar kleine percelen. Van al zijn wijngaarden (soms maar lapjes van een kwart of halve hectare) in de Noord-Rhône maakt hij in eerste instantie 30 verschillende cuvées; allemaal uiterst terroir-getypeerde syrah en viognier. Van enkele percelen brengt hij de wijn als ‘single vineyard’ (of ‘single lieu-dit’) uit.

Condrieu (de mooiste viognier op aarde: maximale expressie, frisheid en finesse) is mijn grote wijnliefde, maar de grote liefde van Stéphane Ogier is zonder enige twijfel Côte-Rôtie (samen met Hermitage de mooiste, meest verfijnde syrah van de wereld?). Al zijn percelen, op zowel de Côte Blonde als de Côte Brune, worden apart door hem gevinifieerd om de unieke karakteristieken van iedere specifieke wijngaard te behouden, te onderzoeken en te koesteren. Deze heilige grond van Côte-Rôtie, vallend onder de gemeente Ampuis, is bovendien de plek waar Stéphane geboren en getogen is.

Vader en zoon scoren 100 punten

Zijn vader Michel verkocht eerst zijn druiven, afkomstig uit wijngaarden van zowel vaders- als moederskant, aan de beroemde ‘straatgenoten’ Guigal en Chapoutier. Vanaf 1981 ging hij steeds meer wijn zelf maken, als Domaine Michel Ogier. In 1998 deed Stéphane zijn fulltime intrede in het bedrijf; vanaf oogstjaar 2000 staat er dan ook M & S (Michel & Stéphane) Ogier op de etiketten en geleidelijk aan is op de labels van de cuvées de naam van Michel verdwenen ten gunste van hun nieuwe ‘vader’ Stéphane Ogier, die in principe al sinds 2003 het bedrijf runt. Vader Michel ziet zijn taak vanaf die tijd vooral als consultant. Het eerste etiket met alleen ‘Stéphane Ogier’ erop was dat van ‘zijn’ Syrah d’Ogier, de instapwijn van het domein, vanaf oogst 2010. Sinds zijn aantreden breidde hij het wijngaardareaal flink uit.

Samen met vader Michel werd al drie keer de bizarre 100 punten score van Robert Parker binnengehaald (1999, 2009, 2010) voor de Côte-Rôtie Belle Hélène, een blend van de topvaten van de lieu-dit ‘Côte Rozier’ op de Côte Brune, vernoemd naar de moeder van Stéphane. Mogelijk dat Stéphane deze score weer gaat krijgen voor zijn magische Côte-Rôtie(s) van oogstjaar 2015, die nu nog liggen te rijpen… (mijn 100 punten gaan alvast naar de Lancement! Zie proefnotites)

Wild van terroir

Stéphane is wild van terroir: alle percelen met hun unieke eigenschappen worden apart door hem gevinifieerd. De Bourgogne is wat dat betreft zijn voorbeeld. Beaune was dan ook de plek waar hij zijn wijnopleiding kreeg, van zijn 16e tot 20e.

Lancement, de meest Bourgondische cuvée van Stéphane Ogier

De combinatie van bodemsoort (vooral micaschist en ijzerrijke klei op de ‘mannelijke’, donkere Côte Brune en licht graniet, schist, zand en kalksteen op de elegantere, ‘vrouwelijke’ Côte Blonde), zonexpositie (overwegend zuid/zuidoost), leeftijd van de stokken, aanwezige gistsoorten enz. zorgt ervoor dat elk lapje grond een wijn met een eigen signatuur kan voortbrengen. Ogier houdt de rendementen laag (25-45 hl/ha en dat bij een plantdichtheid van 10.000/ha) en fermenteert met de natuurlijke gisten. Hij is overigens niet wars van het gebruik van nieuw eikenhout, vooral voor de meest tannineuze cuvées; zijn wijnen hebben zoveel eigenheid en concentratie dat het hout zich niet opdringt maar vooral voor verdere verfijning en verzachting zorgt.

Zijn Côte-Rôties, in pièces van 228 liter uit de Bourgogne en barriques van 225 liter uit de Bordeaux, zijn als zijn kindjes. Hij spreekt vertederd over ze, vertroetelt ze, voedt ze en smelt van ze. Stéphane spreekt zelfs van ‘het beddengoed verschonen’ als hij het heeft over een vat dat hij binnenkort gaat oversteken naar een nieuw/schoon vat. Bedenk ook wel dat elk vat voor vele duizenden, soms wel tienduizenden, euro’s aan wijn bevat (ter illustratie: cuvée Belle Hélène wordt, afhankelijk van de jaargang, voor minimaal €250 per fles van 75cl verkocht in wijnwinkels)…Kenmerk van Ogiers ‘terroirwijnen’ zijn hun finesse en elegantie. Het gaat hem om de perfecte balans tussen frisheid en rijkdom. Hij staat erom bekend vaak wat eerder te plukken dan zijn collega-wijnmakers, en dan ook razendsnel, op het door Stéphane bepaalde ideale oogstmoment. Vandaar dat zijn viogniers soms wel een procent minder alcohol bevatten dan de weelderigere exemplaren van buurtgenoten als François Villard of Yves Cuilleron. Ook zijn Côte-Rôties zijn vaak wat eleganter, subtieler en delicater dan gebruikelijk. Bourgondisch van stijl. ‘Concentratie draait voor mij niet om kracht maar om finesse,’ zegt Stéphane Ogier. ‘Ik voel me veel dichter bij de Bourgogne dan bij de zuidelijke Rhône. En dat is ook feitelijk zo trouwens, kijk maar op de landkaart.’

Fulltime muurtjesbouwer

Vanaf de begane grond van zijn nieuwe cave/kantoor kijkt hij via grote ramen pal op zijn geliefde Côte-Rôtie heuvels, de beste terroirs van de appellation, bestaande uit de Côte Blonde en Côte Brune. Hierop kan hij precies zijn eigen wijngaarden aanwijzen. Allemaal steile, ommuurde lapjes grond waarbinnen de rijen stokken op terrassen zijn aangeplant. Je raadt het al: machines kunnen hier niet komen (tenzij om de boel te rooien en om te ploegen voor nieuwe aanplant). De planthoge muren bestaan uit op elkaar gestapelde natuurstenen. Ogier heeft zelfs een muurtjesbouwer in dienst die zich hier bijna fulltime mee bezighoudt! Een typisch ambacht van de Noord-Rhône, want constant moeten deze muurtjes hier gebouwd en gerestaureerd worden in de steile wijngaarden langs de rivier. Om ze af te bakenen en de terrassen te beschermen tegen erosie, want het kan hier flink waaien en regenen.Onlangs heeft Stéphane nog een miniperceeltje op de Côte Blonde bij kunnen kopen waar hij al lange tijd op aasde. Maar de prijzen zijn hier de afgelopen jaren dermate gestegen dat nog verder uitbreiden niet eenvoudig meer zal zijn – áls er überhaupt al wat te koop komt. Een hectare goede Côte-Rôtie wijngaard doet inmiddels een miljoen euro. Ook Stéphane heeft daarom, in navolging van het trio topwijnmakers Villlard, Cuilleron en Gaillard, al in 2001 zijn toevlucht gezocht tot het iets noordelijker gelegen Seyssuel. Dit gebiedje valt nu nog onder de IGP Collines Rhodaniennes maar biedt een topterroir voor syrah, redelijk vergelijkbaar met de Côte Brune maar dan met zuid/zuidwest-expositie. Hiervan maakt hij zijn cuvée L’Ame-Soeur (zie onderaan voor proefnotities). Inmiddels heeft Stéphane Ogier, als voorzitter van de Association des Vignerons de Seyssuel, samen met zijn collega’s een verzoek bij de INAO ingediend om van Seyssuel een officiële appellation te maken.

Vanuit de ontvangstruimte wijst Stéphane zijn percelen aan op de twee Côte-Rôtie heuvels

Onofficiële Grand Cru

Ik vraag hem of vele cru’s hier in de AOC Côte-Rôtie niet eigenlijk Grand Cru kunnen heten. Ja, maar hij kijkt er niet naar uit om zo’n officiële aanvraag bij de INAO in te dienen; het zou voor veel conflict zorgen tussen de verschillende wijnboeren. Wie heeft er wel premier of grand cru wijngaarden en wie niet, waar trek je de scheidslijnen. Als de liefhebber het maar weet! En dat doen ze. Al decennialang hebben bijvoorbeeld de wijngaarden La Landonne, La Turque en La Mouline (op een stukje Landonne na eigendom van Guigal) die status en inmiddels is van steeds meer lieux-dits op zowel Côte Brune als Côte Blonde duidelijk geworden dat ook zij tot de ere- of eerste divisie behoren. Als je daar een topwijnbouwer/-maker op loslaat, laat het resultaat zich raden.

Voor botteling worden de vaten houtgerijpte viognier samengevoegd in een RVS fermentatietank om zo nog enkele weken te rusten en integreren

Geheim recept

Tijdens dit bezoek aan Domaine Stéphane Ogier, medio mei 2016, was hij de Viognier de Rosine en Condrieu La Combe de Malleval 2015 aan het klaarmaken voor botteling – eerder dan gebruikelijk vanwege het ‘ideale’, rijpe jaar. Ik kan me voorstellen dat dit ook wel zijn mooiste vintage voor wit kan gaan worden, hoewel voor Stéphane de iets minder uitbundige jaren 2010 en 2014 persoonlijke favoriet zijn voor wit, en de warmere jaren 2012 en 2015 (en natuurlijk ook 2010) voor rood.

De Côte-Rôties 2015 lagen in mei uiteraard nog rustig te rijpen – en dat zullen ze minimaal tot februari 2017 doen. De Village en Réserve Côte-Rôtie krijgen gemiddeld 18 maanden houtrijping, maar een cuvée als de Belle Hélène tot wel 30 maanden. De wijnen van het rijpe oogstjaar 2015 laat hij wel wat minder lang lageren dan gebruikelijk, om fruit en fraîcheur te behouden.

Net als in de overgrote rest van Europa was 2015 hier een geweldig jaar. Stéphane glundert en straalt bij de barrel samples die hij laat proeven. Zo jong, nerveus en veranderlijk nog zijn deze Côte-Rôties al indrukwekkend vol, rijp, fris en heerlijk – hoewel ik me aanvankelijk schrap zette voor een tannine-aanval. Het fruit heeft in 2015 volledig rijp kunnen worden in nagenoeg perfecte omstandigheden, wat rijke, rijpe, krachtige wijnen oplevert, maar Stéphane Ogier is daarnaast een grootmeester in het bewaren van finesse, elegantie en frisheid. Hij plukt zoals gezegd vaak net wat vroeger, heeft bovendien een voorkeur voor wat hoger gelegen wijngaarden, en extraheert wat zachter. Wel gebruikt hij relatief veel nieuw eikenhout, tot zelfs 100% voor de Belle Hélène. Bijzonder: Stéphane Ogier maakt zijn Côte-Rôties in principe van 100% syrah, dus zonder het beroemde ‘scheutje’ (meevergiste) viognier, ‘het geheime recept van Côte-Rôtie’.Barrel tasting

  • Seyssuel/L’Ame Soeur 2015: getypeerde syrah met alles erop en eraan, fruit, diepgang (ondanks de nog jonge stokken; de Ogiers begonnen in 2001 in Seyssuel), concentratie en Noord-Rhône elegantie. Stéphane verwacht de 2015 in najaar 2017 te gaan bottelen.

Côte-Rôtie:

  • Côte Bodin 2015: Bodin=Baudin, van de ‘mannelijke’ Côte Brune maar in een opvallend elegante, meer ‘vrouwelijke’ stijl gemaakt. Met meer rood fruit, lichter, soepeler, delicater. De 2015 was nu (i.e. 14 mei 2016…) nog wat onstuimig maar toch al toegankelijk. Sinds november 2015 op vat, medio mei 2016 ging Stéphane het vat voor de eerste keer oversteken, ‘de lakens verschonen’ zoals hij zei. We proefden ook een gebottelde 2012 (een persoonlijk favoriet jaar van Stéphane Ogier): opvallend licht van kleur en héél elegant (Bourgondisch). Minder fruitig, meer lichte mineraliteit en rokerigheid.
  • Le Champon 2015: Côte Brune; vooral de enorme concentratie viel op.
  • Montmain 2015: kruidig en met enorme lengte. Door grotendeels ‘whole bunch pressing’ veel tannines maar toch (al) goed te doen… groots (citeer ik uit mijn notitieboekje)! Côte Brune.
  • Côte Rozier/La Belle Hélène 2015: van de 0,5 ha die Ogier van de wijngaard ‘Côte Rozier’ bezit op de Côte Brune (naast La Landonne) maakt hij deze cuvée, vernoemd naar zijn moeder Hélène (en vrouw van Michel). De wijngaard werd 80 jaar geleden door Stéphanes grootvader aangeplant en de meeste stokken dateren uit de jaren 50. Jaarlijks worden hiervan zo’n 6 à 7 vaten gemaakt. Dit levert gemiddeld 1800 flessen op, max. 2100. Het is de duurste cuvée uit het portfolio van Ogier, eentje die samen met de Guigals uit het rijtje La Landonne, La Turque en La Mouline wordt gerekend tot de allergrootste Côte-Rôties.

Spicy, met veel koel donker fruit en structuur, mannelijk, krachtig, geconcentreerd, streng en fris (ook de Belle Hélène komt zelden boven de 13% alcohol uit!). Nu, rechtstreeks uit het vat, nog erg tannineus en gesloten. Logisch voor een wijn waar je ook na botteling de eerste 5 jaar beter niet aan kunt komen… Later proefden we nog een gebottelde 2011, die heel voorzichtig op dronk begon te komen. Dit was wel héél erg Côte-Rôtie (c.q. Côte Brune)…: bacon, specerijen, zwarte peper, donker fruit (net als de kleur) en rokerige, aardse tonen langs een ruggengraat van mooi verweven zuren en met een gespierde structuur van fijne tannines… Heel veel concentratie en lengte. Nog wat jaren van afblijven voor optimaal genot (en anders goed karafferen).

La Belle Hélène 2015 zou heel goed weer een 100-punten-wijn kunnen gaan worden.

  • Lancement 2015: wow… wat een wijn. Mijn favoriet, en ik geloof stiekem ook die van Stéphane. De Lancement wijngaard ligt pal op het zuiden en hoog op de Côte-Blonde. De toplaag van de steile wijngaard is dun, het gesteente komt hier aan de oppervlakte. De extreem schrale bodem zorgt voor nog lagere rendementen en hoge concentratie.

Die neus… De associaties met Bourgogne (Charmes-Chambertin, Musigny! … zelfs de kersen, maar dan met tonen van rookvlees en roze peper) die onherroepelijk opkwamen vond Stéphane Ogier gelukkig alleen maar een compliment: ‘Ik wil Côte-Rôtie maken in Bourgognestijl en dit is echt een vrouwelijke Côte-Rôtie: silky, floral, féminin.’

Elegante maar duidelijke structuur van soepele, zijdezachte tannines, extreem veel subtiel geparfumeerd bouquet en finesse. We proefden hiervan ook een gebottelde 2011. Rokerig, elegant, ‘licht’, ook qua kleur. Aards bosfruit (vooral rood, plus kersen), rokerig en met florale toetsen (rozen, viooltjes). Verfijnd, geconcentreerd, diep, delicaat, gelaagd. Waanzinnige wijn.

Dit jaar (2015) zijn er 5 vaten gemaakt, waarvan ook iets wordt gebruikt in de Réserve- en Village-blend (winkelprijs resp. €62,95 en €41,95). De wijn zal ca. 2 jaar rijping gaan krijgen, op 25% nieuw eikenhout, dus botteling najaar 2017.

Al die laagjes, al die delicate complexiteit, die lengte; deze Lancement is een van de mooiste wijnen die ik ooit proefde. Moeilijke vraag: zou ik ’m zelf kopen, voor die prijs die richting €300 gaat? Ik kan me een aantal momenten in mijn leven voorstellen waarop ik dat zou doen, hoewel dit soort prijzen wel pijn doet…

Condrieu (gebotteld geproefd):

  • Condrieu La Combe de Malleval 2014 (inmiddels jaargang 2015 in de winkel!): het soort Condrieu waarvoor je mij op elk willekeurig tijdstip mag wakker maken. Aromatisch (sinaasappelbloesem, kamperfoelie, witte bloemen, veel perzik en abrikozen, snufje nootmuskaat/kruidigheid), rijk, weelderig én opvallend fris. Winkelprijs €41,95
  • Condrieu Les Vieilles Vignes de Jacques Vernay 2014 (inmiddels is de 2015 uit! … die moet ik hebben, want de 2014 was misschien wel de mooiste Condrieu die ik tot nu toe dronk…). Van zeer oude stokken uit een hooggelegen wijngaard die aangeplant werd in 1947/48. Zo complex, zo delicaat aromatisch. En ook weer die ragfijne, spannende zuren, waar Ogier grootmeester in is. Spannend en kruidig, subtiel en complex. Vernoemd naar de (oude) wijngaardeigenaar en diens oude stokken, Jacques Vernay – heeft overigens niet te maken met Georges Vernay, de beroemde Condrieu-producent en redder van de viognierdruif!

Zelf proberen

Bovenstaande wijnen zijn helaas… duur! Door de optelsom van de factoren

kwaliteit + arbeidsintensiviteit + schaarste + vraag

Maar ik heb verder hieronder ook een aantal betaalbare tips.

Als je geluk (en geld over) hebt kun je nog een cassette met 6 flessen van 6 verschillende terroirs uit 2012 van Domaine Stéphane Ogier proberen te bemachtigen. Een collector’s item, maar 400 stuks van geproduceerd (400 flessen per lieu-dit), à €899,- per kist… (=€150 p/fles) bij Pasteuning

Deze ‘single lieu-dit’ Côte-Rôties komen uit de wijngaarden Bertholon, But du Mont, Champon, Côte Bodin, Fongeant en La Viallière. Allemaal Côte Brune, alleen But du Mont ligt op de Côte Blonde.

Voor wie voorzichtig wil beginnen:

  • Guigal Côtes du Rhône Rouge. Hoewel Guigal net als Stéphane Ogier in Ampuis/Côte-Rôtie gevestigd is, maakt ook dit domaine een betaalbare, warme Zuid-Rhône blend, van 50% syrah, 45% grenache en 5% mourvèdre. €9,95 bij Albert Heijn en echt (Zuid-)Rhône: zongerijpt rood en zwart fruit, kruidig maar toch fris. Een echte ‘drinkwijn’. Ook hun witte Côtes du Rhône is trouwens een aanrader, van 65% viognier, 15% roussanne, 8% marsanne, 8% clairette, 2% grenache blanc en 2% bourboulenc: floraal, kruidig en met een klein vetje. Ook €9,95 bij AH
  • La Vrille et le Papillon ‘Tous Cousins’ 2015 (Vin de France). Heerlijke Rhône-syrah, natuurlijk gemaakt en helemaal bio! Afkomstig uit de zuidelijke Rhône maar met de frisheid en het pepertje van een noordelijker exemplaar. €11,25 bij Vinoblesse
  • Syrah d’Ogier (IGP Collines Rhodaniennes): 100% syrah, écht Noord-Rhône. De instapwijn van Stéphane Ogier die hij zelf omschrijft als: ‘Een syrah die van verschillende percelen komt, 3,5 hectare in totaal, maar die ik heel representatief vind voor syrah uit de noordelijke Rhônevallei en voor de vinificatiestijl van ons domaine.’ De druiven zijn handgeplukt en gefermenteerd met autochtone gisten. Ze komen grotendeels van het ‘plateau de Louze’, een terroir van galets roulés (grote rolkeien) aan de overzijde van de Rhône-rivier, 15 km ten zuidoosten van Côte-Rôtie). De wijn rijpt 12 maanden op ouder hout. €12,95 bij Pasteuning
  • Domaine des Hauts Chassis Crozes-Hermitage Les Galets: elk jaar een topper, typische Noord-Rhône syrah met zwarte peper, rood en donker bessenfruit, specerijen (zoethout), mineraliteit (warme rotsen) en bloederige vlezigheid… maar alles zeer verteerbaar, zacht en elegant! €24,95 bij De Gouden Ton

Schrijf je in voor de nieuwsbrief (en gegarandeerd verder niks!)

Meest recente berichten

Recente reacties

Archief

Categorieën

Meta

Be First to Comment

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *