Fijne Duitse Wein & Speisen uit Württemberg

Terwijl Duitse wijn allang weer salonfähig is, lijkt er in het kielzog van Deutscher Wein ook meer waardering voor Duitse spijzen te komen. Bij mij thuis in ieder geval wel, zeker in combinatie met deze verrassende Württembergse wijnen! René van Heusden ML smikkelde mee.

Rainer Schnaitmann op Wine Professional 2017, Amsterdam

Lemberger, Trollinger, Schwarzwälder Kirschtaart en Spätzle

De Simonroth Lemberger 2014: het was deze wijn van Rainer Schnaitmann die in januari 2017 voor mij de ontdekking op Wine Professional was. Dat een wijnmaker van een druivenras (lemberger aka blaufränkisch) dat mij tot dan toe als wijn nooit zo kon bekoren – wegens te streng, stroef, straf, saai, zuur of anderszins ‘niet echt lekker’ – zo’n energieke, spannende en simpelweg mooie wijn kon maken… daar wilde ik meer van weten! Via importeur Winterberg bereikte mij een serie waanzinnige wijnen uit Württemberg.

Baden-Württemberg is, zowel met zijn oppervlakte die precies tussen die van België en Nederland in zit als met zijn 10,6 miljoen inwoners, de derde deelstaat van Duitsland. Dit rijke Bundesland is bekend van het grote Zwarte Woud (Schwarzwald), in de westelijke helft, maar ook van Porsche, Mercedes en Daimler in de hoofdstad Stuttgart. Qua eten kun je denken aan de Schwarzwälder Kirschtaart (chocola | kersen | slagroom) en de beroemde gerookte ham, de Schwarzwälder Schinken.

Schwabenland, zoals het Württembergse c.q. oostelijke deel van Baden-Württemberg ook wel wordt genoemd, heeft haar eigen Schwäbische specialiteiten, zoals Spätzle (pasta), Maultaschen (grote ravioli) en Wurstsalat.
Wat betreft wijn is Baden (op kaartje links) als wijngebied heel wat bekender dan Württemberg (rechts), hoewel hun wijnproductie ongeveer even groot is (nr. 3 en 4 van Duitsland). Baden heeft een reputatie als het om de Bourgondische druivenrassen gaat (pinot noir/blanc/gris, chardonnay), Württemberg is het gebied van lokale druivenrassen als trollinger, lemberger (=blaufränkisch), schwarzriesling (=pinot meunier), kerner en muskattrollinger. Wijn bovendien die we zelden buiten het gebied zien, laat staan in Nederland, omdat de locals er zo goed raad mee weten. In het handboek van het Deutsches Weininstitut staat dat de Schwaben een dorstig volk zijn: men drinkt hier per persoon 2x zoveel wijn als de gemiddelde Duitser! Mijn tafelgenoot duidde dat door te wijzen op het kapitaal dat hier zit, in de gehele deelstaat Baden-Württemberg maar specifiek in hoofdstad Stuttgart, met o.a. de hoofdkantoren van Daimler/Mercedes-Benz, Porsche en Bosch.

En het zijn overduidelijk lekkerbekken (met geld); zie bovenstaand staatje, waarin Baden-Württemberg met 73 Michelin-sterrenrestaurants alle andere Duitse deelstaten ver achter zich laat. Er bevinden zich 16 sterrenrestaurants in een straal van 15 km rond hartje Stuttgart. Hiervan zijn er maar liefst 3 gelegen in Fellbach, het aan Stuttgart vastgeplakte stadje waar we het Weingut van Rainer Schnaitmann vinden. Nog geen 10 km in oostelijke richting ligt het domein van Leon Gold, in een kleiner plaatsje met de welluidende naam Weinstadt.

Het goede nieuws is dat er niet veel kapitaal of Michelinsterren nodig zijn om een echte Württembergse lunch of diner met wijn & spijs in elkaar te zetten; zie de proefnotities en wijn-spijs-suggesties onderaan.

Wijngaard van Weingut Schnaitmann met uitzicht op Stuttgart

Wijnbouw, druivenrassen, bodems

De wijngaarden in Württemberg liggen vooral op de hellingen langs de rivier de Neckar (een zijrivier van de Rijn die ontspringt in het Zwarte Woud), waar ook Stuttgart omheen gebouwd is. Deze hellingen hebben een beschutte en relatief zonnige en warme ligging. Het feit dat ruim 2/3 van de geproduceerde wijnen hier rood is, zegt wat dat betreft genoeg! Trollinger is druif no. 1. Hiervan worden over het algemeen frisse, levendige en sappige wijnen gemaakt die jong gedronken moeten (mogen) worden. Ook zien we opvallend veel rosé. De 20% witte wijn wordt vooral gemaakt van riesling, kerner en müller-thurgau. Ook hierbij is verteerbaarheid het sleutelwoord, de alcoholpercentages zijn bescheiden en de wijnen hebben sappige zuren.

De bodems zijn de bekende drie van de ‘Germaanse Trias’: Buntsandstein en de iets later gevormde Muschelkalk en Keuper. Fellbach heeft één grand cru wijngaard, de 35% steile en op het zuiden gerichte Fellbacher Lämmler (zie website VDP voor meer info). Rainer Schnaitmann maakt hiervan een Grosses Gewächs Grauburgunder, Riesling, Lemberger en Spätburgunder. Ook maakt hij een GG Riesling van de zandsteen-gedomineerde Grosse Lage Uhlbacher Götzenberg, een paar kilometer naar het zuiden. In Weinstadt is (nog) geen grand cru wijngaard, maar mogelijk dat die, in de combinatie met een bepaalde wijnmaker daar, nog ontdekt wordt… (zie proefnotities Rieslings van Leon Gold onderaan).

Weingut Rainer Schnaitmann

Sinds 1997 maakt Rainer Schnaitmann wijn onder eigen naam op het familiedomein, dat tot die tijd alle druiven verkocht aan de coöperatie. Hij hing daarvoor zijn carrière als architect aan de wilgen en ging wijnbouw studeren in Geisenheim. In 2006 mocht hij toetreden tot de VDP, de prestigieuze club van Duitslands topproducenten, wat betekent dat hij dan ook minstens één Grosses Gewächs van een Grosse Lage (Grand Cru wijn, van een grand cru wijngaard) mag produceren. In zijn geval zijn dit er dus zelfs 5.

Maaltijd in de wijngaard voor de plukkers/medewerkers

Weingut Schnaitmann omvat 24 hectare aan wijngaarden die zijn beplant met ruim 25% Bourgondische rassen, 15% riesling, 15% lemberger en kleinere percentages van o.a. trollinger, cabernet, merlot en sauvignon blanc. De wijngaarden worden al lange tijd biologisch bewerkt en Schnaitmann is inmiddels ook officieel BIO-gecertificeerd.

Rainer werkt graag met ‘Spontangärung’; zelfs zijn Muskattrollinger rosé, Muskateller en Sauvignon Blanc zijn op natuurlijke wijze vergist. En om een beeld te geven van de rendementen: bij deze wijnen liggen die respectievelijk op 50, 50 en 30 hl/ha, wat laag is voor hun prijspeil. Twee andere voorbeelden: trollinger staat bekend om zijn (potentieel) hoge rendementen (100 hl/ha is heel normaal), Schnaitmann houdt de opbrengsten beperkt: 55 hl/ha bij een gemiddelde plantdichtheid van 5500 stokken per hectare. De trollingerstokken zijn hier overigens Alte Reben van ca. 40 jaar oud, wat natuurlijk ook in de opbrengst scheelt. Zijn GG Lämmler Riesling en Grauburgunder, net als de trollinger aangeplant op een Gipskeuper-bodem, zitten op 35 hl/ha.

Smaak & Stijl

Voordat ik het over de smaak ga hebben, moet ik nog even iets kwijt over de vormgeving van Schnaitmanns etiketten en website. Daarin komt overduidelijk de esthetische architect (en de lekkerbek) in hem naar boven. De labels, in wit-zwart, doen denken aan superstrak gedekt, zware kwaliteit tafellinnen. Stijlvol minimalistisch en in balans, net als de technische fiches van alle wijnen op zijn website.

En de uitgebreide wijn-spijs-suggesties die je daar ook op vindt – waarom doet niet elke wijnproducent dit? Geniaal om de consument al die culinaire ideeën aan te dragen bij een specifieke wijn; vooral omdat ze écht goed zijn! Ik geef een paar voorbeelden:

Voor bij de Muskateller:

Sushi und Sahimi mit Ingwer, Sojasoße und Wasabi

Mildes Curry mit Basmatireis

Steinbutt (=tarbot) unter der Sesamkruste mit Orangen-Fenchel-Gemüse

Bij de Trollinger:

Angeräuchertes Perlhuhn mit Himbeeressig-Marinade, dazu Rucola Salat und

Steinpilze (=porcini/eekhoorntjesbrood)

Rote Bete Risotto

Kaninchen mit leichter Rotweinjus und CousCous….

Proefnotities (+spijssuggesties)

Vermelde prijzen betreffen de consumentenprijs.

Eerst proefden we de Rieslings (+ cuvée Weiss) van Leon Gold, de jonge oosterbuur van Rainer Schnaitmann. Ook Gold werkt biologisch op zijn 4,5 hectare aan wijngaarden. Zonder synthetische bestrijdingsmiddelen of kunstmest, hij maakt zelf compost en houdt bij zijn werkzaamheden rekening met de maancyclus, ongetwijfeld mede vanwege zijn werkervaring bij een biodynamisch wijnhuis.

Weingut Leon Gold, Weinstadt, Württemberg

2015 Cuvée Weissgold € 9,95

Blend van spontaan vergiste kerner (50%), müller-thurgau (40%) en riesling (10%).

Opvallend zuivere wijn met fruit en pit. Fris en lieflijk aroma van rijpe appels en peren. In de mond heeft hij pit, is hij dorstlessend, fruitig, schoon en opwekkend. Pikant en ziltig in de afdronk, met een chique bittertje toe. Fijne drinkwijn. 11,5%

2016 Riesling trocken Gutswein € 10,95

Ook spontaan vergist op RVS en 11,5% alcohol. Deze 2016 is mooi zuiver, droog en strak, met veel groene appel, limoen en een heel fijn tintelingetje.

2015 Riesling Gundelsbach Ortswein € 14,95

Spontaan vergist in groot houten Stückfass. Fijntjes, rijpe tonen (geel fruit), een vleugje kerosine, net iets zachtere zuren. Fris en schoon. 12%

Wurstsalat + Riesling

2014 Riesling Halbstück Lagenwein Beutelsbacher Altenberg € 22,95 

Spontaan vergist op kleiner Halbstückfass, nieuw hout! Flink op kleur en met een bijzonder rijke neus, die bijna Puligny-achtig aandoet ware het niet dat de honing- en rieslingtonen zo duidelijk zijn. 40 jaar oude stokken. Floraal, rijpe gele vruchten, honing en duidelijke tonen van ‘sur lie’ houtrijping en iets toast. Rins, vol, geconcentreerd en romig. Heeft wat bite door de lange schilweking. Bijzondere Riesling met een spectaculaire neus en lengte, atypisch door de Bourgondische touch. 12,5%

2015 Riesling Halbstück Lagenwein Gundelsbacher „Koih“ € 23,95 

Net als voorgaande 2014 10 maanden lang spontaan vergist op Halbstückfass van nieuw hout, hoewel het hier (gelukkig?) lijkt of het vat een jaartje ouder (lees: neutraler) is. Iets lichter van kleur ook dan de ’14. In de neus rijp (appel), iets exotisch maar subtiel. Honingtonen. Strak, droog, frisromig. Balans, kracht en energie. Lange, zuivere afdronk met een fijn bittertje. 12,5%

Conclusie: verrassend! Van deze jongen (& zijn Rieslings) gaan we meer horen! Zeer diverse, zuivere en energieke Rieslings en een sterke opbouw van de verschillende cuvées.

Van Weingut Schnaitmann proefden we maar liefst 16 wijnen: niet zijn Rieslings, maar 6 andere witte (droge) wijnen en 10 rode.

doperwten | geitenkaas | komijn | munt + Muskateller

Weingut Rainer Schnaitmann, Fellbach, Württemberg

2016 Sauvignon Blanc Steinwiege trocken € 13,95

Schnaitmann staat bekend om zijn Sauvignon Blanc, mij kon deze helaas niet zo bekoren. Zuiver maar wat saai qua aromatiek. Groene paprika en iets meloen, frisse zuren.

2015 Muskateller Steinwiege trocken € 13,50

Flink wat kleur maar uitermate delicaat qua aroma’s, timide zelfs. Heeft niet zozeer het druivige van muscat als wel het (licht) nootmuskatige en florale. Zeer droog, mondschonend, delicate zuren. Mijn disgenoot gaf in zijn hoedanigheid van Master of Lunch de voorkeur aan deze jonge Muskateller boven de hieropvolgende 2012, als gastronomische wijn. We waren het erover eens dat deze 2015 wel héél subtiel van aroma’s was, te bescheiden haast. 11% alcohol.

zalm | teriyaki | bosui | sesam + Muskateller

De 2015 bleek later inderdaad een mooie (subtiele) match te zijn met Japans eten, vooral als daar sesam en sojasaus en evt. gember en wasabi in zijn verwerkt. Fijntjes, delicaat aromatisch en een echte palate cleanser. Dank voor het recept, Marco Winterberg!

2012 Muskateller 2Stern trocken € 12,95

Het is ongebruikelijk een droge Muskateller met wat jaren rijping te drinken, maar ik juich dit van harte toe (bij deze kwaliteit). Strogeel en duidelijk ontwikkeld, inclusief een snufje vers gemorste dieselolie – denk aan een stop langs de Duitse Autobahn… In de neus en smaak verder rijpe druiven, iets koffie en nootmuskaat. Veel limoensap! Fris en romig in de mond, speekselopwekkende zuren, ondanks zijn ‘ouderdom’ niet vermoeid. 12% alcohol.

Juist deze ontwikkelde, maar nog prachtig frisse en dorstlessende, 2012 bleek een dag later een spectaculaire match te zijn met mijn doperwten | geitenkaas | komijn | munt soepje. Beide verlengden en versterkten elkaar en met name elkaars ‘würzigkeit’. De frisheid in wijn en geitenkaas ondersteunden elkaar. De 2015 deed de 1+1=3 truc hier juist weer niet, en ook Schnaitmanns Sauvignon Blanc niet. Uitproberen, uitproberen, en nog eens uitproberen is het devies bij wijn-spijs-combinaties! Interessante en verrassende ontdekking.

2016 Grauburgunder Steinwiege trocken € 11,50 

Pinot gris is niet mijn voorkeursdruif, maar deze wijn heeft opvallend krachtig wit fruit (peer), mineraliteit en energie! Spontaan vergist (zoals alle Schnaitmanns), gerijpt op ouder hout. 12,5%

2015 Cuvée Grau.Weiss trocken € 18,95

Uitermate Bourgondische cuvée van 40% grauburgunder, 40% weissburgunder en 20% chardonnay. Gele appel en peer, rook en toast, room en vanille. Voldoende spanning door de frisromige zuren. Duidelijke lactische tonen en zuren die de licht rokerige afdronk nog extra verlengen. Mooie volle eetwijn. 12,5%

2015 Fellbacher Lämmler Grauburgunder Grosses Gewächs € 32,50

Die pinot gris weer… wederom in een unieke uitvoering. Deze Grand Cru is opvallend krachtig en weelderig (abrikozen, oranjebloesem, vanille, karamel). Ook de heel licht oranje tint draagt daaraan bij. Erg lange afdronk door de concentratie, kracht en romige zuren. Toch echt wat eerder geplukt dan de Steinwiege Grauburgunder, dankzij de warmte van de Fellbacher Lämmler wijngaard. Restsuiker 4,4 gram/l, zuren 6,5. 13,5% alcohol. Houtgerijpt, deels op nieuw Halbstückfass.

2016 Muskattrollinger Rosé trocken € 11,50

Ter plekke uitgeroepen tot Vinoblogie rosé van het jaar 2017! Schoon, fris, verleidelijk, vrolijk, licht, karakteristiek, origineel. Het druivenras muskattrollinger is net als de trollinger typisch Württembergs. Verder heeft deze blauwe muskaatdruif weinig met de trollinger te maken; het is de druif die elders muscat de hambourg en black muscat wordt genoemd. Van oudsher een bekende tafeldruif bovendien, ook in Nederland.

Een en al zuiverheid en verfrissing deze lichte wijn, met zijn 11% alcohol en tonen van kruisbes met een vleugje nootmuskaat. Spectaculair wat er gebeurt met een amuse van aardbei | basilicum | geitenkaas erbij: ze versterken elkaars rode fruit, kruidigheid en frisheid. Een verfijnde, vrolijke dorstlesser met grote klasse. Tilt een Wurstsalat naar Côte d’Azur niveau.

aardbei | basilicum | geitenkaas + Muskattrollinger Rosé

2015 Trollinger Alte Reben € 12,50

Op naar het rood! Een hele vrolijke frisse om te beginnen. Vrij licht van kleur, iets troebel (Rainer filtert zijn wijnen in principe niet). Primair rood fruit, impressies van Schwarzwälder Kirsch en tabak. Eenvoudig maar heerlijk puur. Sophisticated boers! Lekker bij de Wurstsalat en porcini | truffel | schwarzwälder schinken risotto.

porcini | truffel | schwarzwälder schinken risotto + Spätburgunder (+ Trollinger)

2015 Pinot Noir Steinwiege trocken € 13,50

Prachtige pinot noir binnenkomer. Helder en transparant, geuren van zure kers en bos, iets rook. Lichtvoetig, puur en soepel. 12,5%

2015 Spätburgunder Junge Reben trocken € 18,95 

Duidelijk een ‘step up’ qua extract en complexiteit, veel kers en een mokka(t)(b)oontje. Ook 12,5%, iets fermere tannines. Klasse. Schnaitmann lijkt een Spätburgunder-man te zijn!

2014 Schwarzriesling Alte Reben € 20,95

Elegant en lichtvoetig, wat rokerig en spicy, zit qua structuur tussen de vorige twee Spätburgunders in. Schwarzriesling=pinot meunier!

2014 Lemberger 2Stern trocken € 13,95

De eerste van de serie Lembergers (=blaufränkisch). Dag 1: flink ferme tannines, dag 2 al enigszins verzacht. Kersen en rode bieten, licht rokerig. Bite en iets bitter door de tannines. Karakter.

2015 Lemberger Steinwiege € 13,95

Gemaakt in een andere stijl dan de 2014: de 2015 is zachter en vriendelijker, een pleaser met rood fruit, soepel, kruidig, (wie)rokerig, minder aards. Minder extract ook. Half procentje meer alcohol dan in het koelere 2014: 13,5%.

chocola 70% | amarenekersen + Lemberger

2014 Simonroth Lemberger € 23,95

De wijn waardoor ik Schnaitmann ‘ontdekte’! Een wijn met een donkerder kleur en zowel rood als donker fruit, kruidig, gerijpt op 80% nieuw eikenhout. Zit ruim in zijn tannines maar die kan deze wijn goed hebben, net als zijn houtrijping. Rumbonen, kruidnagel, schoon verbrande (Schwarzwälder 😉 ) open-haard-rook, en dat alles met frisheid en energie. Klasse. Een wijn die goed kan rijpen, anders veel lucht geven voor en tijdens het drinken! Wordt namelijk elke dag nog lekkerder na opening… 13%

De ultieme wijn-spijs-combi met deze Lemberger: bittere/70% pure chocola en amarenekersen! Een geraffineerd licht (en niet zoet) dessert. De beste chocoladewijn die ik ken.

2014 Simonroth Spätburgunder € 32,50

Donker robijnrood maar toch transparant. Intense pinotneus. Zure kers, aalbessen, mineraal/stenig/aards, heel licht rokerig. Verfijnd en ijl, nog wat ferme tannine. 70% nieuw hout (barriques), 13% alcohol. Schnaitmann werkt voor de hogere cuvées Spätburgunder en Lemberger steeds meer met vergisting van hele trossen.

Balans, complexiteit en verfijning. Très Bourgogne… Schnaitmann is absoluut een Spätburgunder-man! De mooiste Spätburgunder van de serie, en de mooiste wijn bij de porcini | truffel | schwarzwälder schinken risotto. Drinken 2018-2022.

2014 Fellbacher Lämmler Lemberger Grosses Gewächs € 37,50 

Nu nog wat streng. Complex, zoet, aarde, bieten, kers, specerijen, natte stenen, houtrook. Veel extract. Bescheiden 13%, mooi droog. Klassiek en serieus. Tot 24 maanden houtrijping. Intense wijn, nog even laten liggen. Rainer raadt zelf aan te drinken tussen 2018-2024.

Een indrukwekkende serie, vooral het rood zal me nog lang bijblijven. Karafferen aanbevolen bij de hogere cuvées. Rainers wijnen zijn origineel, uitgesproken en opvallend precies en gefocust gemaakt. Alles biologisch en met de natuurlijke gistflora uit wijngaarden en kelder. Van dit huis kun je eigenlijk alles blind kopen, Schnaitmann is een vakman (kijk wel uit, hij maakt maar liefst 34 verschillende cuvées). Wein aus Württemberg staat definitief bij mij op de kaart!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief (en gegarandeerd verder niks!)

Meest recente berichten

Recente reacties

Archief

Categorieën

Meta

One Comment

  1. Christa Litjens
    22 april 2017
    Reply

    Ha Karin! Fijn dat het artikel erop staat, ik ga er zo lekker induiken! Dank je wel alvast voor de leerzame verhalen! HG, Christa 😉

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *