De Finlayson-dynastie. Drie generaties wijnmakers in Zuid-Afrika

PERSWIJN #4 2018

De Finlayson-dynastie: een reportage over de inmiddels drie generaties succesvolle wijnmakers van de familie Finlayson in Zuid-Afrika.
Lees hier het artikel in Perswijn #4 of lees het hieronder (incl. extra tekst en beeldmateriaal, waaronder een stamboom).

De Finlayson-dynastie. Drie generaties wijnmakers in Zuid-Afrika

In Zuid-Afrika kom je vaker dezelfde achternamen tegen, maar in de wijnindustrie is Finlayson wel een heel opvallende. Ook omdat het daarbij niet om de minste wijnhuizen gaat: Bouchard Finlayson, Creation, Crystallum en Edgebaston, om enkele actuele voorbeelden te noemen. Perswijn duikt in de wijn, stamboom en verhalen van de Finlaysons.

Vlnr Peter, Walter, Peter-Allan en David Finlayson en JC Martin ©Fam. Finlayson

‘Een dynastie? Zo is het in ieder geval nooit bedoeld, maar ik vind het een mooie manier om naar onze familie van wijnmakers te kijken,’ zegt Peter Finlayson (spreek uit fin-lie-sun) met zijn baritonstem, de 65 al even gepasseerd maar nog steeds actief als keldermeester bij Bouchard Finlayson in de Hemel-en-Aarde Vallei. 10 kilometer verderop aan de recent aangelegde R320, in de ward Hemel-en-Aarde Ridge, vinden we Creation Wines van Jean-Claude en Carolyn Martin. Carolyn is de dochter van Walter Finlayson, Peters oudere broer. Walter was de eerste echte wijnmaker van de familie, hoewel zijn vader Maurice Finlayson al een wijnlabel opzette op de Hartenberg farm in Stellenbosch. Walter leerde hier wijnmaken en richtte in 1985 wijnhuis Glen Carlou op in Paarl. Carolyns jongere broer David Finlayson deed na zijn opleiding en stages zijn intrede bij vader Walter in het bedrijf. Als je vanaf Creation de asfaltweg door het rustige, glooiende landschap nog eens een half uurtje vervolgt tot aan Botrivier, rijd je het werkterrein op van Peter-Allan Finlayson, zoon van Peter en wijnmaker bij Gabriëlskloof en van zijn eigen Crystallum Wines.

Voor wie het spoor nu al bijster raakt: het kan helpen om af en toe een blik te werpen op de stamboom van de familie Finlayson en op het kaartje met de locaties van de verschillende wijnhuizen hieronder.

De stamboom van de Finlaysons in Zuid-Afrika ©Perswijn

Wijnlegendes

Het wijnverhaal van de Finlayson-familie in Zuid-Afrika begon met Maurice Finlayson, een Schotse patholoog-anatoom, die zich in 1935 in de West-Kaap vestigde en daar met zijn vrouw Eleanor vijf kinderen kreeg. Twee daarvan, Walter en Peter, zouden uitgroeien tot wijnlegendes. Hun ouders woonden een tijd in Constantia, waar ze tafeldruiven teelden. In 1947 kochten ze Hartenberg Estate in Stellenbosch erbij, waar de familie een gemengd boerenbedrijf begon, met melkkoeien, kippen en fruitteelt, waaronder wijndruiven. Walter: ‘Elk jaar kwamen Italiaanse immigranten de wijn maken. Na mijn landbouwopleiding nam ik het wijnmaken over en dat pakte gelukkig goed uit, mede dankzij de wijze lessen en hulp van oude rotten als Arnold Schickerling van Bertrams en Frans Malan van Simonsig.’ Hartenberg produceerde toentertijd alleen rode wijn, eerst in bulk, later ook zelf gebotteld onder het label “Montagne”. Vooral de shiraz leverde mooie resultaten op de ijzerrijke koffieklip-bodems. Het talent van Walter werd opgemerkt en hij werd gevraagd om Blaauwklippen, ook in Stellenbosch, op te zetten. Zijn jongere broer Peter nam het wijnmaken in 1975, na zijn degelijke wijnopleiding aan de universiteit van Stellenbosch gevolgd door een gastjaar in Geisenheim in de Duitse Rheingau, op Hartenberg over.

De broers Peter (l) en Walter Finlayson ©Fam. Finlayson

Einde en nieuw begin

Dit gebeurde in een tijd dat het familiebedrijf van de Finlaysons in zwaar weer kwam, door noodlottige investeringen in pluimvee en de almaar oplopende kredietrente in politiek onrustig Zuid-Afrika. Maurice, die aan Parkinson leed, moest Hartenberg verkopen en overleed in diezelfde periode. Eleanor bleef werken voor de nieuwe eigenaren en leeft nog steeds voort in de hoogste Chardonnaycuvée van het huidige Hartenberg Estate, ”The Eleanor”. Peter vertrok naar Boschendal in Franschhoek: ‘Het enige positieve aan het faillissement van Hartenberg was dat het me de drive gaf om me volledig te focussen op wijn. Ik had in de Rheingau kennisgemaakt met een verfijnde en oude wijnbouwtraditie die mijn kijk op wijn veranderde.’ De opgedane inspiratie kon Peter goed gebruiken toen hij eind 1979 aan de slag ging bij Hamilton Russell Vineyards, waar hij ging pionieren met pinot noir in de koelere Hemel-en-Aarde Vallei.

Zo was de cirkel weer rond

Reclametycoon Tim Hamilton Russell was in 1975 de eerste die land ten behoeve van wijnbouw kocht in de Hemel-en-Aarde Vallei, bij vissersplaats Hermanus en Walker Bay. Peter: ‘Hij had geologie gestudeerd, had een huis in Hermanus en besefte dat het klimaat hier vergelijkbaar was met dat van Constantia. Hij had gelijk met zijn aanname over de wijnbouw, hij had alleen niet de skills om druiven te telen.’ Hamilton Russell was op zoek naar de geschikte man om de uitdaging aan te gaan. Carolyn: ‘Ik weet nog dat mijn vader een telefoontje kreeg van Tim Hamilton Russell en mijn moeder van schrik een bord liet vallen: ik ga niet van Stellenbosch naar dat godverlaten Hermanus!’ Walter tipte zijn broer Peter. En zo kwam oom Peter eind 1979 in de Hemel-en-Aarde terecht en begon het succes van Hamilton Russell. In 2002 liet Peter aan JC en mij het land zien waar wij Creation Wines zijn begonnen. Hoe bijzonder is dat? Zo was de cirkel weer rond.’

Jonge grenache blanc bij Creation ©Karin Leeuwenhoek

Om de cirkel nog ronder te maken: Carolyn werkte ook nog een tijdje voor Hamilton Russell op zijn reclamebureau JWT in Kaapstad. Daarna had ze twaalf jaar haar eigen bureau in Londen en met haar ervaring in grafisch ontwerpen en merkontwikkeling ontwierp zij in 1998 de nieuwe etiketten van Glen Carlou, het wijnhuis van haar vader. Na afloop van de presentatie van de labels aan investeerder Donald Hess in Zwitserland, die vanaf 1995 partner was geworden in het bedrijf, leerde ze wijnmaker Jean-Claude (JC) kennen, die in 1995 bij haar vader en met haar broertje David een oogst op Glen Carlou had meegedraaid… Ze trouwden in 1999.

Hemel-en-Aarde

‘Zo ongerept en rustig was Stellenbosch vroeger ook,’ zegt David Finlayson (46) als we vanaf het terras van Creation Wines uitkijken over de Hemel-en-Aarde Vallei, die er daadwerkelijk uitziet als het land van melk en honing. Groene heuvels vol wijngaarden, fynbos en bloemen die overgaan in groen gestoffeerde bergmassieven tegen strakblauwe luchten. ‘Zelf ben ik echt een Stellenbosch-jongen, ik hou van rode bodems. Die heb je ook in Jeffreys Bay aan de oostkust, waar mijn gezin sinds 2016 permanent woont (Davids dochter hoort bij de beste jonge surfers van het land, KL) en ikzelf om de week. Als experiment heb ik daar, met het oog op de klimaatverandering, twee hectare wijngaarden aangeplant. De chardonnay heeft last van de zoute zeelucht die de bladeren verbrandt en pinot noir werkt al helemaal niet, maar de Rhônerassen gaan als een speer. Het is puur historisch dat daar nog geen wijngaarden zijn, net als vroeger in Hemel-en-Aarde. Ik weet nog dat oom Peter hierheen ging; je moet echt lef hebben om zoiets te doen, men verklaarde hem voor gek. Iedereen zegt dat Tim Hamilton Russell een pionier was, maar Peter was de echte pionier!’

De zwagers Jean-Claude Martin (l) en David Finlayson ©Karin Leeuwenhoek

‘Pinot Noir is als opera’

Peter begon in december 1979 bij Hamilton Russell: ‘Het was me snel duidelijk dat de jonge wijngaarden water tekort kwamen. Er valt op zich genoeg regen in Hemel-en-Aarde, maar de zuidoostenwind is zo drogend dat het vocht uit de bodem – die bestaat uit verweerde bokkeveldschalie met een hoog kleigehalte – gezogen wordt. Nadat we begonnen met irrigeren ging het goed. Zelfs zo goed dat ik de eerste jaren dat we Pinot Noir en Chardonnay produceerden meteen alle prijzen won die er met die wijnen te winnen waren.’ In die eerste jaren kwam Peter regelmatig in de Bourgogne om zich verder te verdiepen in chardonnay en pinot noir. ‘Pinot noir is ontzettend terroirspecifiek en ik vind Hemel-en-Aarde een van de weinige plekken buiten de Bourgogne waar je een goede structuur in de Pinot krijgt. Pinot Noir is voor mij als opera; moeilijk om het goed te doen, maar als het je lukt dan is het resultaat spectaculair.’ Nichtje Carolyn en JC denken er net zo over, hoewel zij op Creation ook zo ongeveer alle andere bekende Franse druivenrassen hebben aangeplant. JC: ‘In Zwitserland bestond 70% van mijn wijngaarden uit pinot noir, aangevuld met chardonnay en chasselas, hier wilde ik veel meer uitproberen: grenache, syrah, merlot, sauvignon blanc, viognier… We hebben een maritiem mediterraan klimaat en eigenlijk alle rassen doen het hier goed, alleen over de cabernet franc en de malbec was ik niet tevreden. Die hebben we vervangen door andere rassen, door de onderstokken opnieuw te enten.’

Vlnr JC Martin, David, Walter, Peter-Allan en Peter Finlayson ©Fam. Finlayson

Eerste met klein eikenhout

Walter had rond 1980 ook al een geslaagde Pinot Noir gemaakt bij Blaauwklippen, toen hij als een van de eersten in het land met Franse barriques ging werken voor zijn rode wijnen. Tot die tijd waren grote, oude foeders de regel. ‘Iedereen zei dat Stellenbosch te heet was voor pinot, en het was inderdaad geen klassieke stijl Pinot Noir die ik maakte, maar er was een goede markt voor.’ Aan het begin van de jaren 80 won hij tweemaal op rij de Diners Club Winemaker of the Year Competition, eenmaal met zijn Zinfandel en vervolgens met de Cabernet Sauvignon. ‘Met chardonnay begon ik pas veel later, omdat die stokken in Zuid-Afrika nog niet toegestaan waren. Ik weet nog dat begin jaren 80 de eerste chardonnaystekjes het land in gesmokkeld werden. Iedereen wilde ze hebben, maar later bleek het auxerrois te zijn.’ JC, gierend van de lach: ‘Dus iedereen had vol spanning drie jaar die plantjes zien groeien en toen konden ze alles er weer uit trekken.’ Walter: ‘Het duurde vervolgens nog een tijdje voordat men goede Chardonnay leerde maken, aan het begin gebruikte iedereen te veel hout. Met onze 1988 Glen Carlou Chardonnay wonnen we de eerste dubbele gouden medaille op de Veritas Awards.’

Door Carolyn Martin ontworpen Glen Carlou label. Haar jongere broer David was hier tot 2009 wijnmaker. Hun vader Walter verkocht Glen Carlou in 2004 aan partner Donald Hess.

Nieuwe avonturen

In 1985 was Walter, naast zijn werk voor Blaauwklippen, met een nieuw wijnbouwproject begonnen bij Paarl, 20 kilometer boven Stellenbosch. Daar had hij een stuk land gekocht dat door de vorige eigenaar LenCarLou was genoemd, naar diens drie dochters. Walter zette er, vanwege de afkomst van de familie Finlayson, een G voor zodat de naam een Schots tintje kreeg. Hij plantte er vooral cabernet sauvignon en chardonnay aan, op kiezel- en kwartsietbodems. Het was aanvankelijk zijn ambitie om met Glen Carlou 50.000 flessen per jaar te gaan produceren, maar dat aantal steeg tot zo’n 800.000 tijdens de samenwerking met Donald Hess. Walter: ‘Tijdens een lunch in Parijs vertelde James Suckling (de beroemde wijnrecensent, in die tijd van Wine Spectator, KL) over zijn Zwitserse vriend die in de nieuwe wereld wilde investeren. In 1995 werd Hess partner, we groeiden en groeiden, ik kon hem niet bijbenen! In 2004 kocht hij ons genereus uit.’

Ondertussen was broer Peter in 1989 ook aan een nieuw avontuur begonnen. Toen hem het gevoel bekroop dat de samenwerking met Hamilton Russell zijn beste tijd had gehad, ging hij bedenken hoe hij iets voor zichzelf op kon bouwen. Er was namelijk een stuk land te koop naast dat van zijn werkgever…

Wijnhuis Bouchard Finlayson in de Hemel-en-Aarde Vallei ©Karin Leeuwenhoek

Bouchard Finlayson

Peters voorgevoel klopte: toen hij in 1990 bij Paul Bouchard op bezoek was, kwam daar een brief binnen van Hamilton Russell. Of Bouchard een Franse wijnmaker voor hem wist… Peter: ‘Ik was net Diners Club Winemaker of the Year geworden, waarbij Paul Bouchard het buitenlandse jurylid was. Hij nodigde me uit bij hem thuis in Meursault. Daar spraken we ook over mijn plannen voor een nieuw wijnhuis. Het was tijdens die politiek roerige tijden lastig om investeerders te vinden, maar het lukte ons door met achttien mensen een klein bedrag in te leggen. Paul Bouchard werd ook aandeelhouder en daarom noemden we het bedrijf Bouchard Finlayson: dubbele namen klinken altijd goed, maar vooral benadrukte de Franse naam de stijl van de wijnen die ik maakte, en de hoofdrol van Pinot Noir en Chardonnay. Bovendien gaf zo’n internationale connectie wat extra gewicht aan de onderneming. Het begon voor de meesten als een hobby, maar toen we winst gingen maken, werd het steeds meer een politiek verhaal. In 2000 heeft de familie Tollman (eigenaar van vele hotels en reisorganisaties, KL) alle aandelen overgenomen. Ik bleef de wijn maken en werk nog steeds met veel plezier voor ze als keldermeester, waarbij ik geassisteerd word door wijnmaker Chris Albrecht.’

De wijnhuizen van de Finlaysons

Bouchard Finlayson: In 1989 opgericht door Peter Finlayson in de Hemel-en-Aarde Vallei in het koele maritiem-mediterrane district Walker Bay. Focus op Pinot Noir, daarnaast productie van Chardonnay, Sauvignon Blanc en de originele witte en rode blend Blanc de Mer en Hannibal. 200.000 flessen per jaar, 25 hectare eigen wijngaarden.

Creation: In 2002 gestart door JC Martin en Carolyn Finlayson (dochter van Walter), sinds 2013 is Jonathan Drake voor 25% partner. De Hemel-en-Aarde Ridge ligt iets verder van de oceaan dan de Vallei, maar door de hogere ligging, op circa 300 meter, is dit de koelste ward van Walker Bay. Creation maakt momenteel 20 wijnen van 12 druivenrassen, de nieuw aangeplante roussanne en grenache blanc nog niet meegeteld. Creation doet vanwege de virusvrije omgeving regelmatig trials voor, en stekjesuitwisselingen met, wijnbouwinstituut Vititec.
Hoofdrol voor Chardonnay, Sauvignon Blanc en Pinot Noir. Productie: 300.000 flessen per jaar. 60 hectare eigen wijngaarden, waarvan 7 hectare een nieuw project met Martin Prieur van Domaine Jacques Prieur uit de Bourgogne betreffen.

Crystallum: In 2007 opgericht door Peter-Allan en Andrew Finlayson (zonen van Peter), nu gevestigd in Botrivier, eveneens in het district Walker Bay. Pinot Noir, daarnaast iets Chardonnay. Productie: 45.000 flessen per jaar, van aangekocht fruit uit streng geselecteerde wijngaarden in onder andere de Hemel-en-Aarde Ridge en Vallei. Onlangs werd 7 hectare ten behoeve van toekomstige eigen wijngaarden aangekocht net buiten de Ridge. 65-70% export, met als grootste markten Engeland en Japan.
Tip: probeer Peter-Allans Cuvée Cinéma 2017 te bemachtigen – nog grootser dan voorgaande jaren!

Edgebaston: In 2009 gestart door David Finlayson in Stellenbosch. Hij werkte van 1994 tot 2009 voor Glen Carlou, het wijnhuis dat werd opgericht door zijn vader Walter. David produceert met Edgebaston Wines 300.000 flessen per jaar, deels van de 22 hectare eigen wijngaarden met als belangrijkste rassen chardonnay en cabernet sauvignon, deels van aangekocht fruit (voor de blends The Berry Box en The Pepper Pot en voor de premium Camino Africana-lijn). 50% wordt geëxporteerd, met als grootste markten Duitsland, de VS, Nederland, Engeland en Denemarken.

Vier wijnen van vier familieleden, vlnr Peter, David, JC en Peter-Allan ©Karin Leeuwenhoek

Cape Winemakers Guild

De broers werkten mede door het leeftijdsverschil nooit samen. Ook schijnt er vroeger wel enige rivaliteit tussen beiden geweest te zijn, zoals dat in de hele sector toentertijd gebruikelijker was. Wel stonden zij samen aan de wieg van het Cape Independent Winemakers Guild, het latere CWG, dat zij in 1982 met een groep van acht “kleine” wijnmakers onder leiding van Billy Hofmeyr oprichtten. Het was de tijd dat de grote coöperaties, KWV voorop, het voor het zeggen hadden in de wijnindustrie. Walter: ‘KWV was ooit opgericht om de wijnoverschotten op te nemen, maar werd later te machtig. Alle regelgeving werd door KWV en Stellenbosch Farmers’ Winery bepaald. Het was Frans Malan van Simonsig die als eerste wegbrak van deze grote bedrijven door samen met Delheim en Spier in 1971 de Stellenbosch Wine Route te starten en als private onderneming naar buiten te treden en de eigen wijnen te gaan marketen. Ook wij sloten ons daarbij aan. We zijn hiervoor zelfs nog voor het gerecht gesleept.’

Het CWIG werd in 1982 opgericht om als onafhankelijke wijnmakers sterker te staan en ook om hun premium wijnen aan een groter publiek te kunnen tonen, mede door middel van een jaarlijkse veiling. Ook David Finlayson raakte later nauw betrokken bij het CWG: in 1999 werd hij gevraagd als lid en hij vervulde zeven jaar lang managementfuncties in het Gilde. Momenteel telt het CWG 51 leden.

David Finlayson

Na zijn wijnopleiding aan Elsenburg College in Stellenbosch deed David ervaring op bij Peter Lehmann in Australië en bij Château Margaux. ‘Daar, bij Paul Pontallier, heb ik het meest geleerd. In Australië ging het vooral om: hoe hoog zijn de suiker en de zuren, mate? In Bordeaux leerde ik echt de druiven te proeven, op rijpheid en tannine. Paul leerde me ook de fractie van de perswijn te herkennen die je wel moet gebruiken en welke delen juist niet als het om topkwaliteit Cabernet gaat. In 1998 koos hij de cuvée Grand Classique, die ik inmiddels voor Glen Carlou maakte, als beste Zuid-Afrikaanse Bordeauxblend. Dat was het mooiste compliment ooit.’ In 1997 nam David het wijnmaken helemaal van zijn vader over en ook na de volledige overname door Hess werkte hij naar volle tevredenheid door. Pas in 2009 veranderde dat: ‘Er traden nieuwe beleidsmakers aan met wie ik het niet eens was en zij zeiden doodleuk dat ze, ondanks de jarenlange hechte samenwerking, maling hadden aan de Finlayson-familie. De volgende ochtend werd ik wakker en nam ik ontslag.’

David Finlayson met zijn GS Cabernet Sauvignon 2014 ©Karin Leeuwenhoek

Vijfsterrenwijnen

David begon zijn eigen Edgebaston Wines, waar hij inmiddels een brede range aan wijnen maakt, van eenvoudigere blends tot de premium Camino Africana-wijngaardserie en GS Cabernet Sauvignon, vernoemd naar de legendarische Cabernets van wijnmaker George Spies uit 1966 en 1968. David ontdekte deze wijnen in de wijnkelder van zijn pa, die wijnen met George Spies had geruild omdat deze ze toen niet mocht verkopen. ‘Stom van Stellenbosch Farmers’ Winery, want als ze Spies zijn gang hadden laten gaan, hadden ze een iconische wijn kunnen hebben à la de Grange van Penfolds. Nu betaal je voor de 1966 namelijk 2000 euro en is het de duurste wijn van Zuid-Afrika.’ Voor zijn eigen GS 2014 kreeg David vijf sterren van Platter’s South African Wine Guide. Ook Peter en JC kregen van Platter’s 2018 de hoogste waardering, respectievelijk voor hun Galpin Peak Pinot Noir 2015 en The Art of Pinot Noir 2016. JC: ‘Zuid-Afrikaanse rode wijn heeft in feite een geweldig bewaarpotentieel dankzij de goede, rijpe tanninestructuur. Daardoor zijn ze ook jonger al toegankelijk en smooth. Dat is natuurlijk gunstig voor de verkoop, maar de keerzijde is dat je hier zelden langgerijpte wijnen ziet.’

Peter Finlayson en zoon Peter-Allan in de kelder van Gabriëlskloof/Crystallum ©Karin Leeuwenhoek

Gastronomie als marketinginstrument

Bij Creation wordt een groot deel van de wijnen, 30%, via de eigen tasting room verkocht. JC: ‘We hebben hier de perfecte plek om de wijn te showcasen. Onze keuken is helemaal afgestemd op de wijnen en we krijgen veel mond-tot-mondreclame. Het is een perfect marketinginstrument voor ons.’ Peter-Allan dankt ook veel van zijn succes aan restaurants: ‘Het is de beste marketing om je wijnen op de kaart te hebben van toprestaurants waar ze geschonken worden bij de beste bijpassende gerechten.’ Zijn delicate, elegante Pinot Noirs van drie verschillende wijngaarden zijn erg geliefd bij sommeliers. ‘Ik hou van een lichte stijl wijn, met minimale interventie en weinig extractie gemaakt. Onze druiven hier hebben van zichzelf al zoveel smaak en extract. Met het wijnmaken wil ik de verschillen tussen de wijngaarden laten zien.’ Aan de universiteit van Stellenbosch maakte hij zijn wijnstudie niet af omdat hij switchte naar filosofie, economie en politicologie, maar in 2007, na werkvakanties in de Bourgogne en Priorat, werd hij alsnog gegrepen door de wijn. Zijn allereerste jaargang Crystallum maakte hij in de kelder van Creation, bij zijn nicht Carolyn. Sinds 2014 maakt hij ook de wijn voor zijn schoonvader, de eigenaar van wijnhuis Gabriëlskloof in Botrivier.

Vlnr JC Martin, Carolyn, dochter Emma en Walter Finlayson ©Karin Leeuwenhoek

Creëren en ondernemen

‘Als familieleden lijken we allemaal te worden aangetrokken door het willen creëren, projecten starten, nieuwe dingen doen, ondernemen. En het mooie is dat dit in Zuid-Afrika ook kán,’ aldus Peter-Allan. Carolyn en JC kunnen dat beamen. Ook zij zijn druk met de aanplant van nieuwe wijngaarden, hebben 80 fulltimers in vaste dienst en ondertussen rolde Carolyn ook nog het Pebbles Project, een charitatief onderwijs- en gezondheidsproject voor kinderen van wijngaardarbeiders, uit in de Hemel-en-Aarderegio. En zo gaat het creëren door. Emma, de 16-jarige dochter van JC en Carolyn, maakte zes jaar geleden al haar eerste Pinot Noir met papa en heeft tijdens haar schoolkamp besloten dat ook zij wijnmaker wil worden. The story continues.

Importeurs

Bouchard Finlayson: Wijnimport J. Bart.

Creation: Benier Global Wines.

Crystallum: Résidence Wijnen.

Edgebaston: LFE.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief (en gegarandeerd verder niks!)

Meest recente berichten

Recente reacties

Archief

Categorieën

Meta

Be First to Comment

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *