Nieuw leven voor Duitse sekt

KLIK HIER VOOR HET ARTIKEL IN PERSWIJN #7 2018 (PDF)

Nieuw leven voor Duitse sekt

De VDP heeft de afgelopen decennia een niet te onderschatten rol gespeeld bij de imago- en kwaliteitsverbetering van Duitse wijn als geheel. Het Verband Deutscher Prädikatsweingüter koppelt haar succesvolle classificatiemodel op basis van herkomst in combinatie met strenge kwaliteitscriteria nu ook aan mousserende kwaliteitswijn, oftewel sekt. Een goede zet? We vroegen het sektspecialisten, VDP-leden en niet-VDP-leden.

Voordat we in de hoogwaardige sekt duiken, even een schets van de betekenis van sekt: voor de Duitse markt, maar ook in de letterlijke zin des woords. Duitsland vormt al vele jaren, met afstand, de grootste markt voor mousserende wijn wereldwijd, met ruim 20% van de totale consumptie. Jaarlijks worden er meer dan 400 miljoen flessen gedronken, van de goedkoopste Schaumwein en prosecco tot de hoogste, volgens de “méthode traditionnelle” geproduceerde sektcuvées en champagnes. Grote sektkellereien als Henkell & Co. en Rotkäppchen-Mumm zien bij sommige premiumproducten een groei van de afzet, ondanks de licht dalende schuimwijnconsumptie.

Als we er rekening mee houden dat alleen Qualitätsschaumwein sekt genoemd wordt – deze heeft een fractie meer alcohol en koolzuurdruk dan de eenvoudigste Schaumwein én als vereiste dat de basiswijn in Duitsland mousserend gemaakt is middels een tweede vergisting –, hebben we het over zo’n 300 miljoen flessen sekt per jaar. Ongeveer 3% van de productie betreft de kwalitatief betere Winzersekt, die gemaakt moet worden van zelf geteelde druiven uit één Duits wijnbouwgebied, volgens de traditionele methode van tweede vergisting op fles, met minimaal negen maanden rijping op de gisten, gevolgd door dégorgement.

Het “versekten”, oftewel het mousserend maken van de Winzersekt mag overigens aan een (Duitse) specialist uitbesteed worden. Het is bekend dat Volker Raumland, de onbetwiste sektgrootmeester van Duitsland, voor diverse VDP-leden de sekt maakte; dit terwijl hij met zijn voor 100% in sekt gespecialiseerde Sekthaus zelf geen VDP-lid kon zijn. Daarin gaat nu waarschijnlijk verandering komen, maar daarover later meer.

Nieuw begin op hoog niveau

Diverse goede producenten maken Winzersekten die deze productiecriteria ruim ontstijgen, met druiven uit bijzondere wijngaarden, extra zachte vinificatiemethoden en jarenlange rijping sur lattes. ‘Er worden al jarenlang geweldige Winzersekten gemaakt, het is alleen zo jammer dat vele daarvan onopgemerkt blijven’, zegt Master of Wine Anne Krebiehl. ‘Daarom ben ik blij dat er eindelijk een sektclassificatie van de VDP is, die laat zien dat het woord “sekt” voor iets heel hoogwaardigs kan staan.’ Armin Diel, vicevoorzitter van de VDP en met zijn dochter en wijnmaakster Caroline eigenaar van Schlossgut Diel in de Nahe, een van Duitslands betere sektproducenten: ‘Duitse sekt was honderd jaar geleden nog de beste en duurste schuimwijn van Europa, en dus van de wereld, maar is grotendeels een banaal industrieproduct geworden. Veel sekt bestaat zelfs niet eens uit Duitse, maar uit Europese basiswijn die alleen maar in Duitsland versekt is. Gelukkig krijgen we nu de kans helemaal opnieuw te beginnen en sekt weer aanzien te geven. We hadden natuurlijk al de categorie Winzersekt, maar die heeft als geheel nooit het gewenste kwaliteitsniveau bereikt. Het nieuwe VDP sektstatuut zorgt voor een nieuw begin op het niveau van de regels van de Champagne.’

De initiatiefnemer: Mark Barth

Mark Barth, van het biologische wijn- en sekthuis Barth in Hattenheim in de Rheingau, zette zich al vanaf 2007 in voor een classificatiesysteem voor sekt. Zijn bedrijf produceert al vele jaren Lagensekt, sekt uit specifieke wijngaarden. Nadat in 2012 de nieuwe VDP-classificatie met de vier niveaus Gutswein, Ortswein, Erste Lage en Grosse Lage werd geïntroduceerd, besloot hij samen met enkele collega’s een aanvraag in te dienen bij de VDP Rheingau om deze kwaliteitspiramide voor stille wijn ook voor sekt in te voeren. ‘Wij vonden die ook toepasbaar op onze mousserende wijnen, zeker die van riesling. Want ook al wordt mousserende wijn anders gemaakt, er is net als bij stille wijn een duidelijk verschil tussen wijngaarden dat we kunnen laten zien met onze Lagensekt. Na groen licht van de VDP Rheingau hebben we het plan verder uitgewerkt voor de gehele VDP en afgelopen juli 2018 is het officieel aangenomen. Het is vooral bedoeld als ondersteuning voor diegenen die zich meer willen specialiseren in sekt. Die hebben nu een kader dat hen helpt om hoge kwaliteit mousserende wijnen te ontwikkelen.’ 

Even streng als de Champagne

Een belangrijke component van de kwaliteitspiramide is dat de productiecriteria van de basis af hoog zijn en per niveau strenger worden (zie de tabel voor een overzicht hiervan, waarbij ook de categorie Winzersekt is meegenomen). Voor het VDP-sektstatuut is het Cahier des charges van de AOC Champagne als uitgangspunt genomen. Je kunt je afvragen waarom naar de Champagne gekeken moet worden als grote voorbeeld; heeft Duitsland zelf niet genoeg kennis en goede sektproducenten in huis om sekt naar een hoger plan te tillen? En verschilt de Champagne daarnaast niet te veel qua klimaat en bodem? Initiatiefnemer Mark Barth en zijn collega’s zijn hierover pragmatisch: de Champagne heeft nu eenmaal de langste traditie en meeste ervaring, kennis en kunde als het gaat om het maken van mousserende wijn. Het gebied heeft zich eeuwenlang gespecialiseerd in dit vak en strenge, nauw omschreven regels voor de productie ontwikkeld. Barth ging daarom graag in op de uitnodiging van het Comité Champagne aan zijn VDP werkgroep om ideeën uit te wisselen over de regels en bij te leren over de productie.

Van Bollinger naar Von Buhl

In 2013 maakte de chef de cave van champagnehuis Bollinger, Mathieu Kauffmann, de overstap naar het Duitse Reichsrat von Buhl in de Pfalz. Ook hij zit met Mark Barth in de landelijke sektwerkgroep, geleid door Armin Diel. ‘Ik zag het potentieel van de wijngaarden van Von Buhl, ook voor sekt. Topkwaliteit mousserende wijn maken kan ook buiten de Champagne’, aldus Kauffmann. ‘Daar zeggen ze graag dat kalkbodems cruciaal zijn, maar dat is niet waar; het kan ook op zandsteen, basalt, löss, leisteen – zeker met riesling. En wat betreft het warmere klimaat hier: elke producent weet wat zijn ideale sektwijngaarden zijn. Ik heb bijvoorbeeld een voorkeur voor een deel van Pechstein waar de grond wat dieper is en het wat koeler is: dat zorgt voor mooi fruit en mooie zuren.’ Kauffmann heeft extra chardonnay en spätburgunder aan laten planten, maar gelooft ook heilig in riesling voor sekt: ‘Er bestaat een kamp dat riesling te aromatisch vindt voor mousserende wijn, maar ik vind dit ras met zijn karakteristieken juist bijzonder geschikt.’ Het duurt overigens nog even voor de eerste prestigecuvées van zijn hand op de markt komen: die ondergaan een jarenlange rijping op de gisten. Eind 2017 werden zijn eerste 5000 flessen Rosé Prestige 2013 gedégorgeerd en verkocht. ‘Toen ik van Bollinger naar Von Buhl kwam, zei ik dat ik tien jaar nodig zou hebben om alles hier naar het gewenste niveau te krijgen. Ook het VDP-project is een meerjarenplan: er zijn hier al hele goede sektproducenten, maar we willen dat het er meer worden. Het is puur een kwestie van ontwikkeling, van ervaring opdoen, en daar moet je tijd voor uittrekken.’

Hoofdrol voor riesling

De nieuwe sektclassificatie is gekoppeld aan de VDP-classificatie voor stille wijn. Afhankelijk van de wijnregio is voor premier cru en grand cru sekt een beperkt aantal druivenrassen toegestaan, maar riesling altijd en overal. ‘Op zich kan het pakket per regio uitgebreid worden als blijkt dat bepaalde druivenrassen de gewenste kwaliteit leveren’, licht Mark Barth toe. Burgunder-rassen horen in veel regio’s al tot de opties, maar chardonnay is momenteel alleen in Baden als Grosses Gewächs (grand cru) toegestaan, in enkele andere regio’s al wel als premier cru.

Sektspecialisten lijken zich echter prima te kunnen vinden in de hoofdrol voor riesling. Dit is tenslotte het druivenras waarin Duitsland zo uniek en sterk is, een specialiteit om te koesteren. Riesling heeft een ideale zuurgraad, kan goed met een tweede vergisting en lang gistcontact omgaan en toont ook in sekt heel goed zijn herkomst, zijn terroir. Goede producenten ondersteunen die terroirexpressie door voor geen of zeer lage dosages te kiezen: de focus ligt, net als bij de stille Grosse Gewächse, op droge Riesling. Volker Raumland, die in Rheinhessen over kalkrijke bodems beschikt, maakt overigens zijn meeste en mooiste sekt van pinots en chardonnay, ook met zeer lage dosages.

De koelte opzoeken

Een logische kritische vraag is of je de wijngaardclassificatie voor stille wijn wel kunt toepassen op sekt. Zijn die topwijngaarden, zeker met de klimaatverandering, niet te warm? Mark Barth: ‘Wil je met een sekt het terroir weerspiegelen, dan geldt hetzelfde als voor een stille wijn: de wijngaard moet een bijzonder karakter hebben. Zowel in onze Grosse Lage Hassel en Erste Lage Schützenhaus hebben we aparte rijen met stokken voor de mousserende wijn. Je kiest daarvoor de iets koelere plekken en sowieso pluk je die druiven één à twee weken eerder, maar ook bewerken we de loofwand anders, zodat er minder zonlicht op de druiven komt.’

Mathieu Kauffmann stelt dat elke producent voor zichzelf kan uitmaken wat zijn beste sektwijngaarden zijn. Uiteraard zullen dat vaak wat koeler gelegen delen zijn, want voor mousserende wijn wil je druiven oogsten met een combinatie van hoge zuren, rijpheid en een laag suikergehalte. ‘Daarom maak ik bijvoorbeeld geen sekt van Forster Kirchenstück. Maar Von Buhl maakt al heel lang sekt van Forster Pechstein en daar ga ik mee door.’ Kauffmanns buurman Michael Andres, van de biodynamische Sektkellerei Andres & Mugler, valt hem bij: ‘Het meest geschikt zijn koelere wijngaarden met mineraalrijke bodems. Topwijngaarden zijn van oudsher vaak warme wijngaarden, dus zeker met de huidige klimaattoestanden zul je daarvan de koelere delen op moeten zoeken, bijvoorbeeld die waar de koele avondlucht meer vat op heeft.’

Overwegend positief

Zoals het VDP-classificatiemodel voor stille wijn ook massaal is omarmd en overgenomen door op kwaliteit gerichte niet-VDP-leden, zo kan het nieuwe sektstatuut een impuls geven alle ambitieuze sektproducenten. Ook topproducenten die geen VDP-lid zijn – volledig in sekt gespecialiseerde huizen konden tot nu toe geen lid worden en hetzelfde geldt voor huizen zonder (voldoende) eigen wijngaarden die werken met aangekocht fruit – zijn positief over de classificatie. Norbert Bardong, sektspecialist in Geisenheim: ‘Hiermee kan Duitse topsekt eindelijk de aandacht krijgen die hij verdient, zowel in Duitsland als internationaal. Wel moet men oppassen dat die erkenning niet alleen terechtkomt bij degenen die precies binnen het VDP-systeem passen.’

Ook Christoph Graf van Sektmanufaktur Schloss Vaux in Eltville, eveneens Rheingau, heeft wel een kritiekpuntje: ‘Het is de vraag of er voldoende sekt geproduceerd kan worden die binnen de classificatie past, want er wordt in feite een niche binnen een niche gecreëerd. Het belangrijkste vind ik dat de consument het verschil leert kennen tussen industrieel gemaakte sekt en Duitse premiumsekt.’ Hierbij sluit de mening van collega Volker Raumland aan: ‘De classificatie is een eerste stap om volgens de “méthode traditionnelle” gemaakte Duitse sekt positief te onderscheiden van de massaal geproduceerde, waar vaak zelfs geen drupje Duitse basiswijn in zit. Er kan natuurlijk nog wel nagedacht worden of de Grosse Lagen voor sekt inderdaad dezelfde moeten zijn als die voor stille wijn.’

Werk in uitvoering dus, en dat is ook wat Mark Barth steeds benadrukt: ‘De sektclassificatie biedt allemaal nieuwe mogelijkheden en een groot speelveld dat verder ontwikkeld kan worden.’

Tot slot nog een nieuwtje…

Over nieuwe mogelijkheden gesproken – Armin Diel verklapte, desgevraagd, nog een heet nieuwtje: ‘Uiteraard is Volker Raumland kandidaat om VDP-lid te worden; we hebben als VDP ons sektstatuut in nauw overleg met Raumland opgesteld en hij is heel blij met de criteria. Zijn opname in de VDP is de taak van de regionale afdeling Rheinhessen en de gesprekken zijn in een vergevorderd stadium.’ Mooi voor sekt, mooi voor de VDP!

De classificatie zal meer aandacht opleveren voor hoge kwaliteit sekt, en dat is precies wat nodig is: ‘VDP sekt moet aan de hoogste kwaliteitscriteria voldoen, alleen dan kan dit statuut echt gaan leven en het begin worden van een succesverhaal zoals twintig jaar geleden met het Grosses Gewächs’, aldus een ronkend optimistische Diel.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief (en gegarandeerd verder niks!)

Meest recente berichten

Recente reacties

Archief

Categorieën

Meta

SCHRIJF ALS EERSTE EEN REACTIE

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *